Benzodiazepiny mogą przynosić ulgę w lęku lub innych dolegliwościach, dlatego myśl o ograniczeniu leku bywa trudna. Z czasem możesz zauważyć, że coraz częściej sprawdzasz, ile tabletek zostało, lub gorzej czujesz się po pominięciu dawki. To powód do rozmowy z lekarzem. Same objawy po odstawieniu nie przesądzają jednak, że rozwinęło się uzależnienie.
W tym artykule wyjaśniamy różnicę między tolerancją, zależnością fizyczną i problemowym używaniem benzodiazepin. To pomoże Ci lepiej opisać swoją sytuację podczas konsultacji, bez samodzielnego stawiania diagnozy.
Czym są benzodiazepiny?
To grupa leków działających na ośrodkowy układ nerwowy. Należą do niej między innymi alprazolam, diazepam, lorazepam i klonazepam. W zależności od preparatu i wskazania stosuje się je w różnych sytuacjach klinicznych, w tym przy lęku, niektórych zaburzeniach snu czy napadach drgawkowych. Nie każdy lek nasenny lub uspokajający jest benzodiazepiną.
Ich działanie wiąże się z nasileniem hamującego wpływu GABA w układzie nerwowym. To może przynosić uspokojenie, ale także senność i osłabienie sprawności. Czas stosowania zależy od wskazania i decyzji lekarza. Nie należy samodzielnie przedłużać leczenia ani przyjmować preparatu przepisanego innej osobie.
Tolerancja, zależność fizyczna i uzależnienie
Te pojęcia często pojawiają się razem, ale opisują różne zjawiska. Rozróżnienie jest szczególnie istotne u osoby, która przez dłuższy czas przyjmowała lek zgodnie z zaleceniem i chce bezpiecznie zakończyć leczenie.
- Tolerancja oznacza osłabienie określonego działania leku przy jego powtarzanym stosowaniu. Nie jest wskazaniem do samodzielnego zwiększania dawki.
- Zależność fizyczna wiąże się z przystosowaniem organizmu i możliwością wystąpienia objawów po ograniczeniu leku. Może rozwinąć się podczas prawidłowo prowadzonej farmakoterapii.
- Zaburzenie używania leku obejmuje szerszy wzorzec trudności, na przykład utratę kontroli i dalsze przyjmowanie mimo szkód. Rozpoznanie wymaga oceny całej sytuacji.
ASAM wyraźnie odróżnia zależność fizyczną od zaburzenia używania benzodiazepin. Nie należy więc nazywać każdej osoby z objawami odstawienia osobą uzależnioną. O szerszym znaczeniu tych pojęć przeczytasz w artykule zależność psychiczna i fizyczna.
Co powinno skłonić do konsultacji?
Nie potrzebujesz pewności, że masz uzależnienie, aby poprosić o pomoc. Warto umówić rozmowę, gdy sposób przyjmowania leku zaczyna Cię niepokoić lub coraz trudniej przestrzegać ustaleń z lekarzem. Przykłady to:
- przyjmowanie większej ilości lub częściej, niż zostało zalecone;
- silna potrzeba leku i poczucie utraty kontroli nad przyjmowaniem;
- kontynuowanie używania mimo szkód, na przykład w pracy lub relacjach;
- zdobywanie leku z kilku źródeł bez wiedzy lekarzy;
- nieudane próby zmiany sposobu używania, które coraz bardziej obciążają codzienność.
Lista nie jest testem diagnostycznym. Obawa przed brakiem recepty może wynikać również z lęku przed odstawieniem lub nawrotem choroby. Podczas konsultacji potrzebne jest wyjaśnienie, co dzieje się u konkretnej osoby, zamiast przypisywania jej intencji.
Działanie leku, odstawienie czy powrót wcześniejszych dolegliwości?
Senność, trudności z pamięcią lub koncentracją mogą być związane z działaniem leku. Po zmniejszeniu dawki mogą natomiast wystąpić między innymi lęk, bezsenność, napięcie i drżenie. Część objawów przypomina dolegliwości sprzed rozpoczęcia leczenia.
Pomocne jest zanotowanie, kiedy pojawiła się trudność i czy miała związek ze zmianą przyjmowania. Nie trzeba jednak czekać na zebranie wielu obserwacji, jeżeli stan się pogarsza. Lekarz oceni także inne możliwe przyczyny objawów. Więcej o samej zmianie leczenia znajdziesz w tekście o odstawianiu Xanaxu.
Dlaczego nie odstawiać leku nagle?
Po regularnym stosowaniu nagłe przerwanie przyjmowania lub zbyt szybkie zmniejszenie dawki może wywołać ciężki zespół odstawienny, w tym drgawki. FDA ostrzega, że zależność fizyczna może powstać także przy stosowaniu zgodnym z receptą. Nie ma jednej granicy czasu, przed którą każdy byłby całkowicie bezpieczny.
Drgawki, omamy, znaczne splątanie, utrata przytomności lub trudności z oddychaniem wymagają pilnej pomocy. Przy nagłym zagrożeniu dzwoń pod 112 lub 999. Szczególne ryzyko wiąże się z łączeniem benzodiazepin z alkoholem lub opioidami. O wszystkich przyjmowanych substancjach należy powiedzieć lekarzowi.
Jak wygląda pierwszy krok?
Przygotuj nazwy leków, czas stosowania, rzeczywisty sposób przyjmowania i opis dotychczasowych trudności. Możesz powiedzieć po prostu: „Obawiam się, że tracę kontrolę” albo „Chcę sprawdzić, czy nadal potrzebuję tego leku”. W zależności od wyniku oceny pomoc może dotyczyć zmiany farmakoterapii, leczenia lęku lub bezsenności, a także uzależnienia, jeśli zostanie rozpoznane.
Przebieg dalszej pomocy opisujemy w artykule jak leczy się problemy związane z benzodiazepinami. W Phoenix dostępna jest psychoterapia uzależnień i konsultacja psychiatryczna. Umów spotkanie lub zadzwoń pod 888 333 907, aby ustalić odpowiedni rodzaj wizyty.
Pomoc w Phoenix w Warszawie
Plan zmiany leków wymaga oceny lekarskiej. W naszym zespole przyjmuje lek. Sylwia Rogowska, psychiatra. Według cennika pierwsza konsultacja psychiatryczna kosztuje 450 zł i trwa do 50 minut. Przy lęku lub innych trudnościach można rozważyć również psychoterapię indywidualną, a przy rozpoznanym uzależnieniu psychoterapię uzależnień.
Psychoterapię uzależnień prowadzą w naszym zespole Bartosz Gradowski i Agnieszka Zań. Według cennika Phoenix sesja psychoterapii uzależnień trwa 50 minut i kosztuje od 300 zł. Cenę wybranego spotkania potwierdzisz przed rezerwacją.
Przy ostrych objawach lub zagrożeniu życia potrzebna jest pilna pomoc medyczna. Nie czekaj wtedy na termin planowej konsultacji.
Przyjmujemy przy ul. Alpejskiej 43 w Warszawie, w Aninie. Sprawdź możliwość umówienia wizyty lub zadzwoń pod 888 333 907, aby dobrać rodzaj konsultacji.